Geothermie overzicht

Vergunningen voor aardwarmte per 1 januari 2016

In 2015 zijn zes opsporingsvergunningen voor aardwarmte aangevraagd. Dit maakt dat er per 1 januari 2016 twaalf opsporingsvergunningen in aanvraag zijn. In 2015 zijn vijf opsporingsvergunningen voor aardwarmte verleend en drie afgewezen. Zes opsporingsvergunningen voor aardwarmte zijn gesplitst tot vijftien nieuwe vergunningen. Tien opsporingsvergunnningen zijn samengevoegd tot drie nieuwe opsporingsvergunningen. Eén opsporingsvergunning is areaal beperkt. Negentien opsporingsvergunningen voor aardwarmte zijn verlengd. Daarnaast zijn dertien opsporingsvergunningen voor aardwarmte vervallen/ingetrokken of is er afstand van gedaan. Op 1 januari 2016 zijn er in totaal 58 opsporingsvergunningen voor aardwarmte van kracht.

In 2015 is één nieuwe aanvraag voor een winningsvergunning voor aardwarmte ingediend, waarmee er totaal zeven winningsvergunningen in aanvraag zijn. Eén winningsvergunning voor aardwarmte is verleend hetgeen betekend dat er in het totaal vier aardwarmtewinningsvergunningen van kracht zijn op 1 januari 2016.

Wijzigingen met betrekking tot vergunningen voor opsporing en winning van aardwarmte gedurende 2015 staan vermeld in tabellen aan het einde van deze pagina.

Aardwarmteboringen en productie-installaties per 1 januari 2016

In 2015 zijn drie aardwarmteboringen beëindigd (Figuur 1). Dit betreft de boringen in de vergunningen Vierpolders en Honselersdijk. Met het realiseren van de boringen in Vierpolders is in 2015 één aardwarmteproductie-installatie bijgekomen. De boring in de vergunning Honselersdijk is een sidetrack op de boring HON-GT-01 om het verstopte originele gat te vervangen. Het totaal aan productie-installaties bedraagt nu veertien. Eén daarvan, met de boringen Heerlerheide-GT-01 & -02, valt mijnwettelijk gezien deels onder aardwarmte maar is technisch gezien een warmte-koude opslag-installatie (WKO). Deze installatie wordt in het verdere overzicht niet behandeld. De overige dertien aardwarmteproductiesystemen onttrekken warmte uit de diepe ondergrond, of beogen dat te gaan doen, door warm water te produceren en afgekoeld water te injecteren. Van deze dertien doubletten zijn er in 2015 elf operationeel, in de zin dat er warmteproductie wordt gerapporteerd conform art. 111 & 119 van het mijnbouwbesluit.

Aardwarmte boringen beëindigd in 2015

Tabel 1: Aardwarmte boringen beëindigd in 2015

Naam boring Vergunning aardwarmte Vergunninghouder
Brielle-GT-01 Vierpolders Aardwarmte Vierpolders
Brielle-GT-02 Vierpolders Aardwarmte Vierpolders
HON-GT-01-S2 Honselersdijk Green Well Westland B.V.

 

Figuur 1: Aantal aardwarmteboringen beëindigd per kalenderjaar en het jaarlijks aantal gerealiseerde aardwarmteproductiesystemen vanaf 2007.

Doelstratigrafie, diepte en toepassingen

De warmte wordt geproduceerd uit laagpakketten van verschillende geologische eenheden op diepten tussen de 1600 en 2700 meter onder N.A.P.(Figuur 2a). Het merendeel van de aardwarmte komt uit de laagpakketten van de Boven-Jura en Onder-Krijt. Dit geldt voor alle installaties gesitueerd in Zuid-Holland. De drie productie-installaties in Noord-Holland en Overijssel produceren uit de laagpakketten van het Rotliegend. De installatie uit Noord Limburg produceert uit de laagpakketten van het Onder-Carboon. De diepte van de top van de producerende aquifer is weergegeven in Figuur 2b

De geproduceerde warmte wordt bij alle installaties primair ingezet voor de verwarming van kassen in de glastuinbouw. Eén project levert ook warmte aan een nutsvoorziening en bebouwde omgeving (Figuur 2c). Eén ander project beoogd warmte te gaan leveren aan een warmtenetwerk in de bebouwde omgeving.

Figuur 2: a) Stratigrafie van het productieve interval, b) Diepte mid- aquifer en c) (beoogd) gebruik van de geproduceerde warmte

Aardwarmteproductie over 2015

In 2015 waren elf van de dertien aardwarmteproductiesystemen operationeel. De operationele systemen hebben conform de mijnbouwwet productiegegevens aangeleverd. Van de twee niet-operationele systemen bevond één installatie zich eind 2015 in de opstartfase en de andere installatie is tijdelijk ingesloten. Van de elf aardwarmteproductie-installaties die in 2015 warmte produceerden, beschikken er drie over een winningsvergunning aardwarmte (excl. Heerlerheide). De overige vergunninghouders produceerden onder een ‘extended well test’. Gedurende deze testfase produceert de vergunninghouder warmte, terwijl hij informatie verzamelt voor toekomstige efficiënte en doelmatige winning. Eind 2015 hadden – op één na – alle producerende vergunninghouders een winningsvergunning aangevraagd en een winningsplan ingediend.

Tabel 2: Aardwarmteproductie-installaties.

  Naam Aardwarmte installatie Putten Vergunning aardwarmte Operationeel in 2015
1 Californie Geothermie CAL-GT-1,2&3 Californie I Ja
2 De Lier Geothermie LIR-GT-1&2 De Lier Ja
3 Honselersdijk Geothermie HON-GT-1&2 Honselersdijk Ja
4 Installatie Berkel en Rodenrijs VDB-GT-3&4 Bleiswijk 1b Ja
5 Installatie Bleiswijk VDB-GT-1&2 Bleiswijk Ja
6 Koekoekspolder Geothermie KKP-GT-1&2 Kampen Ja
7 Mijnwater energiecentrale Heerlen HLH-G-1&2 Heerlen Ja, WKO
8 Pijnacker-Nootdorp Geothermie PNA-GT-1&2 Pijnacker-Nootdorp 4 Ja
9 Pijnacker-Nootdorp Zuid Geothermie PNA-GT-3&4 Pijnacker-Nootdorp 5 Ja
10   HAG-GT-1&2 Den Haag Tijdelijk ingesloten
11 Heemskerk Geothermie HEK-GT-1&2 Heemskerk Ja
12 Middenmeer Geothermie I MDM-GT-1&2 Middenmeer Ja
13 Middenmeer Geothermie II MDM-GT-3&4 Middenmeer Ja
14 Vierpolders BRI-GT1&2 Vierpolders Nee

Figuur 3: Maandelijkse productie aardwarmte of geothermische energie in Tera-Joules en het aantal aardwarmte productiesystemen dat heeft bijgedragen aan de gerapporteerde productie (exclusief Mijnwater energiecentrale Heerlen).

Figuur 3 geeft inzicht in de geaggregeerde productie van geothermische energie per maand in TJ (x1012J). In dezelfde grafiek is het aantal productie-installaties, die bijdragen aan de maandproductie af te lezen. Niet alle installaties zijn het volledige jaar operationeel. De cumulatieve gerapporteerde jaarproductie bedraagt 2417 TJ (Figuur 4)

 

Figuur 4: Jaarproductie aan aardwarmte (TJ/jaar)

Bij de productie van aardwarmte komen beperkte hoeveelheden koolwaterstoffen mee. In de meeste installaties is dat gas, bij één installatie komt ook olie mee. Het gas is opgelost in het formatiewateren komt vrij als de druk van het productiewater in de productie-installatie onder het “bubble point” zakt. Dit fenomeen doet zich voor in vijf installaties (Figuur 5).

 

Figuur 5: Hoeveelheden meegeproduceerde koolwaterstoffen. Gas in 103 Nm3 en olie in Sm3

Tabel 3: Totaal geproduceerde energie per jaar en daarbij meegeproduceerde hoeveelheden koolwaterstoffen.

 

Jaar Geproduceerde energie Mee geproduceerd gas (x1000Nm3) Mee geproduceerde olie
  (TJ)   (Sm3)
2008 96* - -
2009 142* - -
2010 318* - -
2011 316* - -
2012 495* - -
2013 993* - -
2014 1509 3267 429
2015 2417 4378 186

* Getal afkomstig uit: Hernieuwbare energie in Nederland 2013. Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen, 2014. ISBN: 978-90-357-1857-9

- Niet of niet volledig gerapporteerd.